Bát quái là tám quái tượng, mỗi quái gồm ba hào âm hoặc dương. Khi một quái đặt trên một quái khác, ta có một quẻ sáu hào; tám nhân tám tạo thành 64 tổ hợp. Thuộc tính gán cho quái thay đổi theo trường phái.
Hào và tám quái
Hào liền và hào đứt là ký hiệu cơ bản. Tám tên thường gặp là Càn, Khôn, Chấn, Tốn, Khảm, Ly, Cấn, Đoài; có thể ghi thêm cách đọc và nghĩa biểu tượng trong bảng riêng. Không nên gán ngũ hành hay tính chất tuyệt đối nếu chưa nói rõ trường phái.
Thượng quái và hạ quái
Ba hào trên gọi là thượng quái, ba hào dưới gọi là hạ quái. Hai phần không nên đảo vị trí khi tra bảng. Thứ tự 64 quẻ có thể khác tùy hệ thống; bài viết phải ghi nguồn bảng và dùng nhất quán.
Ví dụ cấu trúc
Nếu một quẻ có ba hào dưới là Khảm và ba hào trên là Càn, tên quẻ phụ thuộc bảng hệ thống được chọn. Ví dụ chỉ nhằm minh họa cách ghép, không tự suy ra điềm tốt xấu.
FAQ
8 quái có ý nghĩa cố định không?
Không. Tên và biểu tượng có nền tảng truyền thống nhưng cách diễn giải thay đổi theo sách và trường phái.
Vì sao 8 quái thành 64 quẻ?
Mỗi vị trí có tám khả năng; ghép thượng quái với hạ quái tạo 8 × 8 = 64 tổ hợp.
Kết luận
Học Bát quái trước giúp người mới đọc bảng 64 quẻ bớt máy móc. Xem bài viết tổng quan Kinh Dịch để đặt cấu trúc vào toàn cảnh và cách luận quẻ để hiểu hào động.
